گروه: وبگردی
تاریخ: ۱۷:۵۰ :: ۱۴۰۰/۰۳/۲۵
۱۶ اثری که نماد ایران و مفاخر ایرانی در کشورهای خارجی هستند

ایران با قدمت چندین هزار ساله‌ خود افرادی را درطول تاریخ به خود دیده است که نام آن‌ها تنها محدود به این مرز و بوم نمی‌شود، اشخاصی که در سراسر جهان دارای شهرت هستند و از آن‌ها به نیکی یاد می‌شود. به همین علت قرار است به معرفی 16 آثار و تندیسی بپردازیم که نمادی از ایران و مفاخر ایرانی در کشورهای خارجی هستند.

ایران با قدمت چندین هزار ساله‌ خود افرادی را درطول تاریخ به خود دیده است که نام آن‌ها تنها محدود به این مرز و بوم نمی‌شود، اشخاصی که در سراسر جهان دارای شهرت هستند و از آن‌ها به نیکی یاد می‌شود. به همین علت قرار است به معرفی ۱۶ آثار و تندیسی بپردازیم که نمادی از ایران و مفاخر ایرانی در کشورهای خارجی هستند.

ساخت این آثار می‌توانند چندیدن حالت مختلف داشته باشند؛ ممکن است یادبود ساخته شده به دلیل روابط دیپلماتیک میان ایران و آن کشور خارجی صورت گرفته باشد یا به صورت خود جوش یک کشور خارجی به دلیل بزرگ‌ داشت آن شخصیت ایرانی یادبودی از آن ساخته باشد (مانند سردیس داریوش در آلمان) و همچنین ممکن است ساخت تندیس و یادبود از مفاخر ایرانی به قصد به نام کردن و جعل هویت آن شخصیت باشد تا کشورهای دیگر تاریخ کشور خود را غنی‌تر جلوه بدهند. در ادامه مطلب، از هر سه حالت نمونه‌های مختلفی آورده شده است. همراه لست سکند باشید.

چهار طاقی دانشمندانی ایرانی در وین، اتریش

یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار ایرانی که در خارج از کشور به نمایش گذاشته شده است ساختمان‌مجسمه‌ای به شکل چهار طاقی است که در آن تندیس ۴ تن از برجسته‌ترین‌ دانشمندان ایرانی ساخته شده است. این تندیس‌ها به دانشمندان ایرانی که عبارتند از: عمر خیام، ابوریحان بیرونی، محمد زکریا رازی و ابن‌سینا تعلق دارد و در سال ۱۳۸۸ از ایران به دفتر سازمان ملل متحدِ وین فرستاده شده است.

 

وین

سردیس داریوش در برلین، آلمان

ساختمان پست برلین در سال ۱۸۸۱ ساخته شد و در زمان خود به عنوان یکی از اصلی‌ترین ساختمان‌های دولتی آلمان شناخته می‌شد. روزگاری در این ساختمان، آلمانی‌ها به وسیله ۲۵۰ اسب و صدها پیک مشغول انجام خدمات پستی بودند. در این ساختمان تاریخی که از سال ۱۹۹۵ به یک موزه گالری تبدیل شد، ۲۶ سردیس از اشخاص تاریخی که مستقیم یا غیرمستقیم در شکل‌گیری صنعت پست نقش‌ داشته‌ان، دیده می‌شود. البته طی جنگ جهانی دوم، بیست و پنجمین سردیس این ساختمان نابود شد و اثری از آن باقی نماند.

چیزی که در این اداره پست، چشممان را خیره می‌کند، نخستین سردیس این ساختمان، یعنی سردیس داریوش است. داریوش بزرگ، چهارمین امپراطور هخامنشی بود که برای نخستین بار در تاریخ، اقدام به ایجاد اماکنی به نام چاپارخانه کرد. چاپارخانه‌‌ها وظیفه‌ای مشابه به خدمات پستی امروزی داشتند و به همین دلیل به عنوان نخستین سردیس ساختمان پست برلین، ساخته شده است.

 

سردیس داریوش

منشور کوروش در کالیفرنیا، آمریکا

همزمان با جشن دویست و چهل و یکمین سالگرد استقلال آمریکا، از  تندیس ۲٫۲ میلیون دلاری منشور حقوق بشر کوروش در شهر لس‌آنجلسِ ایالت کالیفورنیا رونمایی شد. این تندیس از سوی یک بنیاد ایرانی‌آمریکایی ساخته شده و به گزارش عصر ایران، هزینه ساخت آن توسط ۱ میلیون و ۱۵۰ هزار نفر جمع آوری شده است.

 

منشور کوروش

مجسمه و میدان فردوسی در رم، ایتالیا

بیش از نیم قرن پیش، در سال ۱۹۵۸ مجسمه ابوالقاسم فردوسی، ساخته استاد صدیقی طی مراسمی در یکی از میدان‌های رم نصب شد. این هنرمند مجسمه‌ساز که زمانی شاگرد کمال‌الملک بوده است، پیش از این هم مجسمه‌ میدان فردوسی تهران و مقبره‌ فردوسی را در شهر توس ساخته بود. اطلاعات بیشتر درباره میدان فردوسی در رمِ ایتالیا را در عبارت لینک شده می‌توانید ملاحظه کنید.

 

مجسمه و میدان فردوسی

مجسمه خیام در اوکلاهاما آمریکا

به نقل از تسنیم، مجسمه فیلسوف، ریاضی‌دان و شاعر ایرانی، عمر خیام نیشابوری در تاریخ ۱۱ فروردین ۹۵ در دانشگاه ایالتی اوکلاهاما رونمایی شده و از این تاریخ در این دانشگاه قرار گرفته است. این اقدام بی‌سابقه با حمایت دولتمردان ایرانی در آمریکا انجام شده است.

 

مجسمه خیام

یادبود حافظ در وایمار، آلمان

در پارک گوته وایمار آلمان، یادبودی از حافظ و گوته، دو شاعر بزرگ تاریخ بنا شده است که سمبولی از گفت‌‌و‌گوی فرهنگ‌هاست. این یادبود شامل دو کرسی مرمرین می‌شود که تلویحی بر جایگاه گوته و حافظ است. همچنین بخشی از اشعار حافظ نیز به زبان فارسی در لوحه فلزی این یادبود حکاکی شده است. اما می‌دانید ارتباط میان این دو ادیب چیست؟

گوته به عنوان بزرگ‌ترین شاعر آلمانی، در یکی از آثار فاخر خود به نام «دیوان غربی- شرقی» که به صورت نثر سروده شده، مکررا از حافظ نام برده است و با تمجید، خود را مرید و تاثیر پذیرفته از حافظ می‌داند. گفتار گوته در این دیوان، از ادبیات شرقی و ایرانیالهام گرفته است.

 

یادبود حافظ

تندیس ابن سینا در مادرید، اسپانیا

به گزارش ایرنا، در مراسمی کاردار موقت سفارت جمهوری اسلامی ایران در اسپانیا، معاون شورای شهر تهران، رئیس سازمان زیبا سازی شهر تهران و رایزن فرهنگی سفارت کشورمان در اسپانیا از مجسمه ابن‌سینا، دانشمند بلند آوازه ایرانی در دانشگاه آتونومای مادرید رونمایی کردند.

 

تندیس ابن سینا

ستون تخت جمشید در بوئنوس آیرس، آرژانتین

روابط دیپلماتیک ایران و کشورهای آمریکای لاتین قدمتی بالغ بر یک قرن دارد و یکی از اصلی‌ترین این کشورها، آرژانتین است. در سال ۱۳۴۴ خورشیدی در منطقه پالرمو  شهر بوئنوس سایرس، اثری به شکل ستون‌های تخت جمشید که به دست ایرانیان ساخته شده بود قرار گرفت. از آن زمان تا کنون این میدان با نام «میدان ایران» شناخته می‌شود.

 

تخت جمشید آرژانتین

مجسمه خیام، آستراخان، روسیه

عمر خیام نیشابوری فیلسوف، شاعر، ریاضی‌دان و ستاره‌شناس ایرانی بود که محبوبیت‌ او تنها به کشور مادری‌اش ختم نشد. یکی دیگر از کشورهایی که مردمانش علاقه بسیاری به عمر خیام دارند، روسیه است. در روسیه هیچ شاعر فارسی زبان به اندازه عمر خیام محبوب نیست و نام او کاملا شناخته شده است. بعضی حدس می‌زنند یکی از دلایل محبوبیت بیش از حد خیام میان روس‌ها، علاوه بر درجات عالی آثار او، تاجیک‌هایی هستند که به دلیل حضور پررنگ در روسیه و شوروی سابق، روس‌ها را با این ادیب نیشابوری آشنا کردند.

تندیس خیام در شهر آستراخانِ روسیه در سال ۹۵ رونمایی شد. این مجسمه ۴٫۵ متر ارتفاع و جنس آن از برونز است.

 

مجسمه خیام روسیه

سردیس ۴ شاعر ایرانی در مسکو، روسیه

علاوه بر خیام، سردیس دیگر شاعران ایرانی همه در روستیه می‌بینیم. در اواسط اردیبهشت سال ۹۸ از سردیس رودکی، سعدی، فردوسی و حافظ  در روسیه رونمایی شد. پیش از این نیز در سال ۷۸ مجمسه‌ای از فردوسی در کتابخانه ادبیات خارجی مسکو نصب شده بود.

 

مسکو روسیه

از خیام تا کوروش، تاجیکستان

در تاجیکستان ما تنها شاهد یک نماد و نام از ایران نخواهیم بود. تاجیکستان در قلمرو فرهنگی ایران قرار دارد بنابراین این دو کشور، وجوه اشتراک بسیاری با هم دارند که در این مطلب تنها اشاره‌ای کوچک به فرهنگ نزدیک دو کشور می‌کنیم. به طور اجمالی، تاجیکستان کوروش را بنیانگذار کشور خود می‌دانند و مثل ایرانیان از او تمجید می‌کنند.

به غیر از کوروش (پادشاه هخامنشی) که نام پارکی زیبا در شهر دوشنبه تاجیکستان است، تندیسی از او نیز در کنار آرش کمانگیر در ورودیه موزه ملی این کشور ساخته شده است. پارک‌های رودکی و خیام از دیگر اماکنی هستند که در شهر دوشنبه با نام مشاهیر ایرانی بنا شده‌ است.

تاجیکستان

کوروش در تاجیکستان

مجسمه خیام در مادرید، اسپانیا

علاوه بر مجسمه ابن‌سینا در مادرید اسپانیا، مجسمه خیام هم در این شهر معروف اسپانیا می‌بینیم. به نقل از همشهری، تندیس حکیم عمر خیام نیشابوری ریاضیدان، فیلسوف و شاعر ایرانی از سوی رایزنی فرهنگی جمهور اسلامی ایران در اسپانیا در دانشگاه کمپلوتنسه مادرید نصب شد. این اقدام در راستای گسترش روابط فرهنگی، پس از برگزاری کنگره جهت بزرگداشت حکیم عمر خیام نیشابوری در دانشگاه کمپلوتنسه، صورت گرفت.

 

khayyam in madrid.jpg

تندیس هخامنشی در سیدنی، استرالیا

این تندیس زیبا سال ۱۹۹۴ در پارک المپیک سیدنی، یکی از اصلی‌ترین پارک‌های تفریحی ورزشی سیدنی نصب شد. این تندیس هخامنشی در فرسنگ‌ها دورتر از ایران، الهام گرفته‌ از سنگ‌ نگاره مرد بالدار پاسارگاد است. عده‌ای این طرح را به کوروش منسوب می‌کنند و آن را پادشاه عادل ذوالقرنین می‌دانند. توضیحاتی که درباره کوروش روی این تندیس نوشته شده به این صورت است:

«کوروش کبیر پادشاه ایران. بنیانگذار امپراطوری پارس ۵۵۰ سال پیش از میلاد مسیح. خالق اولین و بزرگ‌ترین جامعه چند فرهنگی در تاریخ بشریت. [امپراطوری] که با احترام به کرامت انسانی و نظامی که بر اساس عدالت عمومی استوار بود، حکم‌رانی می‌کرد. صادرکننده نخستین اعلامیه حقوق بشر در ۵۳۸ سال پیش از میلاد مسیح. آزاد کننده یهودیان و دیگر افراد از بند اسارت در بابل. واگذارکننده آزادی در دین، زبان و فرهنگ بر همه مردم. موسس نخستین نظام یکپارچه (فدرال) بر پایه خود مختاری تمامی ایالت‌ها.»

هخاممنشی در سیدنی استرالیا.jpg

کورورش کبیر که بود.jpg

مجسمه خیام در بخارست، رومانی

به غیر از اتریش، اسپانیا، روسیه، آمریکا و سایر کشورهایی که نام بردیم، مجمسه عمر خیام نیشابوری را در بخارست، پایتخت رومانی نیز می‌توان مشاهده کرد. البته ساخت تندیس و بزرگداشت این شخصیت تاثیرگذار، تنها به کشورهای مختلف ختم نمی‌شود؛ چرا که در ۸ سپتامبر ۱۹۸۰ سیارکی در منظومه شمسی کشف شد که به افتخار این دانشمند ایرانی، عمر خیام نامگذاری شد.

 

مجسمه خیام در رومانی.jpg

مجسمه ابن سینا  آدانا، ترکیه (به عنوان شاعر ترک)

تماشای تندیس‌ بزرگان تاریخ ایران در کشورهای خارجی می‌تواند باعث غرور ملی شود، اما نه همیشه. متاسفانه طی دهه‌های اخیر شاهد تغییر و تعین هویت دانشمندان، شاعران، مفاخر و مشاهیر ایرانی به دست دیگر کشورها بوده‌ایم. یکی از این موارد دیدن تندیس شیخ رئیس، ابن سینا است که در همسایگی بیمارستان ابن سینای شهر آدانا، به عنوان فیلسوف، دانشمند، شاعر و حکیم ترک معرفی شده است. طبعا تاریخ و شواهد بسیار، ایرانی بودن و زادگاه ابن سینا را ثابت می‌کند. نه تنها ترکیه بلکه بعضی دیگر از همسایگان ایران، وی را به عنوان حکیم – فیلسوف کشور خود تلقی می‌کنند.

 

ابن سینا ترکیه.jpg

 تندیس نظامی در رُم، ایتالیا (به‌عنوان شاعر آذریایجانی)

جمال‌الدین ابومحمد الیاس بن یوسف بن زکی بن موید، ملقب به نظامی از برجسته‌ترین چهره‌های ادبی در تاریخ‌ ایران است که در سال ۵۳۵ قمری چشم به دنیا گشود. این ادیب صاحب سبک، خالق منظومه‌های بی‌بدیلی چون لیلی و مجنون، شیرین و فرهاد و هفت پیکر است که عمر خود در شهر گنجه گذراند و در همین شهر نیز وفات یافت. با این که تمامی آثار نظامی به زبان فارسی خلق شده‌ است و تاثیر او در ادبیات فارسی انکار نشدنی است. کشور آذربایجان با اقدامات مختلفی مانند ساخت تندیس نظامی گنجوی در کشورهای خارجی با نام شاعر  و داستان‌سرای آذری، او را شاعری غیرایرانی معرفی می‌کند، هر چند کارنامه نظامی خلاف این موضوع را نشان می‌دهد، همانند بخشی از منظومه هفت‌پیکر که جهان را به جسمی تشبیه کرده است که قلب آن ایران است:

همه عالم تنست و ایران دل                         نیست گوینده زین قیاس خجل

چونکه ایران دل زمین باشد                         دل ز تن به بود یقین باشد

نظامی.jpg

برچسب ها: